Systematyka i pochodzenie odmian uprawnych Truskawka i poziomka (Fragaria) należą do rzędu różowych (Rosales), rodziny różowatych (Rosaceae). Rodzaj Fragaria występuje prawie w całej strefie umiarkowanej pół­kuli północnej, w Europie, Azji i Ameryce, a jeden z gatunków rośnie również w Ameryce Południowej — od Kolumbii po Chile. Z wielu gatunków tego rodzaju tylko kilka odegrało ważną rolę w po­wstaniu odmian uprawnych, a mianowicie z gatunków europejskich: Fragaria vesca L. — poziomka pospolita o zasięgu euroazjatyckim, Fragaria moschata Duch., syn. F. elatior Ehrh. — poziomka wysoka, występująca głównie w Europie, Fragaria viridis Duch., syn. F. collina Ehrh. — Poziomka pagórkowa 0 zasięgu zbliżonym do zasięgu F. vesca, z gatunków amerykańskich: Fragaria americana Britt — poziomka amerykańska, Fragaria califomica — poziomka kalifornijska, Fragaria mexicana — poziomka meksykańska. Wymienione trzy gatunki są prawdopodobnie geograficznymi rasami F. vesca. Najważniejszą rolę w powstaniu truskawki wielkoowocowej odegrały dwa gatunki amerykańskie: Fragaria virginiana Duch. — poziomka wirgi-nijska, rozpowszechniona na wybrzeżu atlantyckim Ameryki Północnej, 1 Fragaria chiloenńs Ehrh. — poziomka chilijska, rozpowszechniona na wybrzeżu Oceanu Spokojnego, od Chile aż do Alaski. Z gatunków o zasięgu azjatyckim należy wymienić: Fragaria nilgerrensis Schlechter — poziomkę himalajską, Fragaria nipponica Mak. — poziomkę japońską, Fragaria orientalis Los. — poziomkę małoazjatycką. W Europie rosną dziko trzy gatunki: poziomka pospolita (Fragaria vesca), poziomka pagórkowa (Fragaria viridis), poziomka wysoka (Fragaria moschata). Poziomka pospolita (Fragaria vesca L.) rośnie w lasach przede wszystkim na ich brzegach i w miejscach odsłoniętych. Najczęściej spo­tyka się ją na południowych, nasłonecznionych stokach. Kwiaty są białe, obupłciowe, zebrane w kwiatostany osadzone na łodygach wyrastających ponad liście. Owoce czerwone, kuliste lub owalne, lśniące, bardzo aroma­tyczne. Są przypuszczenia, że jeszcze przed XVI w. w Alpach powstały w wyniku mutacji formy bezrozłogowe i powtarzające, które w połowie XVIII w. zostały wprowadzone do uprawy. Od nich to pochodzą uprawiane obecnie poziomki bezrozłogowe czerwono- i żółtoowocowe (Fragaria vesca var. semperflorens). Poziomka pagórkowa rośnie na glebach ciepłych i wapiennych. Kwia­ty ma żółtobiałe. Owoce są podobne do owoców poziomki pospolitej. Poziomka wysoka rośnie również na glebach wapiennych. Odznacza się bujnym wzrostem i dużymi, smacznymi owocami. Kwiaty ma obupłcio­we i rozdzielnopłciowe, białe, zebrane w kwiatostany osadzone na silnie owłosionych łodygach. W XVI i XVII w. poziomka ta była we Francji i w Niemczech bardzo cenioną rośliną uprawną. Później zastąpiono ją odmianami amerykańskimi. Poziomka wirginijska pochodzi z północno-wschodniej Ameryki i już w 1624 r. była uprawiana we Francji. Wyróżnia się dużą plennością i wczes-nością owocowania. Owoce są średniej wielkości, czerwone i aromatyczne. Poziomka chilijska występuje wzdłuż wybrzeża Pacyfiku na zachod­nich zboczach sąsiednich gór zarówno w Ameryce Południowej, jak i Pół­nocnej. Rośnie głównie na glebach piaszczystych. Kwiaty ma rozdzielno­płciowe. Owoce duże, czerwone lub żółtawe, aromatyczne. W 1712 roku oficer marynarki francuskiej Frezier przywiózł z Chile kilka roślin żeńskich poziomki chilijskiej. Jedną z nich wysadzono w oko­licy Brest i rozmnażano wegetatywnie. Podobno rośliny te zaczęły owoco­wać dopiero wówczas, gdy sławny ogrodnik-botanik Duchesne skrzyżował je z poziomką wysoką. Nie wydaje się to jednak prawdopodobne, ponieważ 268 gatunki amerykańskie mają 56 chromosomów, poziomka wysoka nato­miast 42 chromosomy, na podstawie zaś doświadczeń wiemy, źe krzyżując gatunki o różnej liczbie chromosomów otrzymuje się mieszańce bezpłodne albo nie udaje się doprowadzić do zapłodnienia. Należy zatem przypusz­czać, że Duchesne użył do krzyżowania poziomkę wirginijską, która już w tym czasie była uprawiana w okolicach Brest. Truskawki wielkoowocowe, uprawiane w naszych ogrodach, pochodzą zatem od tych dwu gatunków amerykańskich i ich odmian, których już dzisiaj u nas nie spotykamy. Uzyskane mieszańce nazwano: Fragaria ana-nassa lub Fragaria grandiflora, czyli poziomka wielkoowocowa. Obecnie w uprawie znajduje się już około 2 000 odmian truskawki, a mimo to prace hodowlane prowadzone są nadal zarówno w Europie, jak i w Ameryce. Systematykę rodzaju Fragaria niektórzy autorzy (Schiem-ann, Staund) starają się oprzeć na badaniach cytologicznych i wyodręb­niają 4 grupy o różnej liczbie chromosomów. Do pierwszej grupy zaliczono gatunki diploidalnc (2 n = 14). Należą do niej: F. vesca, F. vesca var. semperjlorens, F. collina (F. viridis), F. americana, F. califomica, F. mexicana i F. nipponica. Do drugiej grupy należy jeden gatunek tetraploidalny (2 n = 28) — F. orientalis. Do trzeciej grupy należy tylko jeden gatunek heksaploidalny (2 n = = 42) — F. elatior (F. moschata). Do czwartej grupy należą gatunki oktaploidalne (2 n = 56) — F. chi-loensis, F. virginiana, F. cuneijolia i F. grandiflora. Lozina-Lozinska dzieli rodzaj Fragaria na 4 grupy geograficzne roz­różniając: 1) poziomki europejskie o zasięgu eurosyberyjskim (F. vesca, F. elatior, F. collina); 2) poziomki azjatyckie (F. orientalis, F. daltoniana, F. nubicola); 3) poziomki wschodnioamerykańskie (F. virginiana, F. canadiensis, F. americana); 4) poziomki zachodnioamerykańskie (F. chiloensis, F. mexicana, F. cali-fornica i inne). Staund stara się powiązać grupy geograficzne z grupami cytologicz­nymi, inni zaś autorzy, np. Juzepczuk, za zasadę podziału na grupy przyj­mują kryteria morfologiczne. W obrębie najbardziej nas interesującego gatunku F. grandiflora (truskawki wielkoowocowe) rozróżnia się na podstawie barwy owocu i miąższu 4 grupy: 1) murzynki — o zabarwieniu miąższu ciemnowiśniowym; 2) czerwone — o zabarwieniu miąższu intensywnie czerwonym lub cynobrowym; różowe — o miąższu łososiowym lub różowym; ananasowe — o miąższu białym.